Om jenta som skrev, vet vi lite, men fortvilelsen ligger tjukt utenpå bokstavene.
(Klassekampen 19.11.22, bokanmeldelse) Skriveøvelsebasert på ei setning.

Det var kanskje ei dagbok. Kanskje eit brev. Det kunne ha vore graffiti på veggen i ei selle, eit rom på sjukehuset, eller kanskje ein gøymestad på flukt. Ei jente skreiv og orda var eit vindu rett inn i hennar sjel. Kvar desse bokstavane fanns treng eg ikke finne ut. Denne setninga inspirerer meg ikkje til å drive detektivarbeid for å finne kven og kvar denne jenta som skreiv er. Det er “fortvilelsen” i orda som stoppar meg og får meg til å tenke.

Fortvilelsen er ei oppleving som kjem til dei fleste ein eller annan gong i livet. Det er del av det å vere menneske. Det er eit indre rom vi alle kan kjenne oss att i, sjølv om dei ytre årsakene til desperasjonen er så forskjellige. Derfor går det an å kjenne att fortvilelsen i eit skriv frå ein person vi ellers veit ingenting om. Der det ytre liv er forskjellig frå tid i fred til tid i krig, frå kultur til kultur eller familie til familie er den indre opplevinga universell. Den som har opplevd smerte kjenner det att i den andre. Den som veit glede ser det og kjenner korleis ho vert dobbelt så stor i fellesskapet.

Det er denne gjenkjenninga som kan bli brua til hjelp når fortvilelsen kjem. Fortvilelsen har maktelsløysa i seg, det å stå åleine og ikke sjå nokon veg ut. Han finn oss i flukt eller fengsel og i den ensomheten som kan finnes i eit menneske sinn.

Mediastrømmen rundt oss er full av forskjellige skjebner der fortvilelse er grunnfølelse. Serien på nrk om dei norske jødane under andre verdenskrig, historier om flukt fra vald og krig i Ukraina, flyktningeleirer og gummibåter der folk mister liv eller familie, barn som veks opp mishandla og gløymde midt imellom oss.

Så denne jenta som skriv når oss utan at vi veit kor ho lever, kva ho skriv på, eller om ho fortsatt lever. Om ho skriv ei dagbok eller eit brev eller graffiti på veggen i ei selle, eit sjukerom eller ei grotte på flukt.

Vi kjenner igjen dette ropet om hjelp. Vi vil at nokon må finne dette brevet, sjå denne graffitien og forstå. Vi vil eit medmenneske på sjukehuset som ser og spør og gjev trøyst i gjenkjenninga og mot til å tru på bedring. Vi vil ein feltarbeider i flyktningeleiren som ser eit menneske i massen og greier å ta tak i ei enkelt skjebne og vegen til ein ny start. Vi vil at nødropet i bomberommet når media og hjelpemannskap får redda folk ut. Vi vil ein nabo eller ein lærar som ser barnet som lever i frykt og får satt på lyset.

Det er liv i det å strekke ei hand inn i fortvilelsen. Styrken i felleskapet bryt lammelsen og gjev håp.

Kanskje var ei dagbok einaste hjelp i fortvilelsen for denne jenta vi aldri får sett ansiktet på. Ho kjem berre til oss i orda, i bokstavane ho etterlet. Vi må sjølve bygge brua til gjenkjenninga og forløysinga utan å vite om ho nokon gong fann si.

Då kan vi kanskje tenkje at det finns ein annan dimensjon i opplevinga av å vere menneske som skaper kontakt på tvers av tid og rom. Det skjer når eg møter eit rop i smerte eller glede skreve av eit anna menneske for hundre eller tusen år sidan. Da kan eg kjenne at: ja, slik er det. Tenk at dette visste du, der du satt under stjernene for så lenge sida, så langt unna, mens alt anna rundt deg var annleis. Og her sit eg, under stjernene, og høyrer deg og kjenner meg igjen.

Og så vert vi eitt, på tvers av tid og rom i den gåva det er å vere menneske i denne vakre, vanskelege verden vi er del av.